تبلیغات
شب مهتاب تنها - جوان و آینده نگری از نظر اسلام و دیدگاه مذهبی
چهارشنبه 29 اردیبهشت 1389

جوان و آینده نگری از نظر اسلام و دیدگاه مذهبی

   نوشته شده توسط: مهتاب روشن    نوع مطلب :مذهبی ،

انسان در گردش گردونه روزگار با مشكلات عدیده و دست اندازهای جاده ‏پر پیچ و خم‎ ‎زندگی روبرو است. در این میان, عقل تنها چیزی كه به یاری ‏انسان می‌شتابد. عقل‎ ‎موهبتی الهی است كه وجه تمایز انسان از سایر ‏خلایق و موجودات شمرده می‌شود‎.

عقل‎ ‎انسان عاقل در توقف گاه هایی از تاریخ جلوه گر می‌شود. یكی از ‏این مواقف, به هنگام‎ ‎روبه رو شدن با حوادث است. آینده نگری یكی از ‏بهترین دلایل بر قوت عقل است. حدیث‎ ‎ذیل مهر تأییدی بر گفته ما است; ‏حضرت علی(ع) می‌فرماید: راهنماترین دلیل و نشانه‎ ‎بر انبوهی عقل, ‏حسن تدبیر است.(1)‏‎

عقل‎ ‎انسان عاقل در توقف گاه هایی از تاریخ جلوه گر می‌شود. یكی از ‏این مواقف, به هنگام‎ ‎روبه رو شدن با حوادث است. آینده نگری یكی از ‏بهترین دلایل بر قوت عقل است. حدیث‎ ‎ذیل مهر تأییدی بر گفته ما است; ‏حضرت علی(ع) می‌فرماید: راهنماترین دلیل و نشانه‎ ‎بر انبوهی عقل, ‏حسن تدبیر است.(1)‏‎

مفهوم آینده نگری‎

الف) تعریف لغوی: آینده‎ ‎نگری تقریباً معادل لفظ تدبیر در عربی است. ‏‏(تدبیر در اصل از دَبْر (بر وزن ابر) به‎ ‎معنای پشت سر و عاقبت چیزی ‏است. بنابراین, تدبیر به معنای بررسی كردن عواقب كارها و‏‎ ‎مصالح را ‏سنجیدن و بر طبق آن عمل كردن است.(2‏)

ب) تعریف اصطلاحی: آینده نگری یعنی‎ ‎گسترش افق دید خود و دیدن ‏پشت پرده مسائل و هم چنین زمانی كه شخص در آن است; یعنی‎ ‎در ‏زمان حال, آینده را دیدن كه نتیجه آن, چاره اندیشی برای رخدادهای ‏احتمالی‎ ‎است‎.

 

ج) تعریف روایی: امام علی(ع) در بیان تعریف دوراندیشی می‌فرمایند: ‏‏(الحزم‎, ‎النظر فی العواقب ومشاورة ذوی العقول;3 دوراندیشی, نگاه كردن ‏به عاقبت‌های كار و‎ ‎مشورت كردن با خردمندان است). این دو بیت زیبا از ‏نظامی به نحوی مفهوم آینده نگری‎ ‎را روشن می‌كند‎.

در سر كاری كه درآیی نخست‏‎

رخنه بیرون شدنش كن درست‎

تا‎ ‎نكنی جای قدم استوار‎

پای منه در طلب هیچ كار‏

 

اهمیت آینده نگری در تعالیم اسلامی‎

در این جا لزوم آینده نگری را به‏‎ ‎كمك منابع بزرگ اسلامی بیان می‌كنیم‎.

 

الف) قرآن: رجوع به آیاتی در این زمینه هم‏‎ ‎چون: (ثم استوی علی العرش ‏یدبر الامر),4 (یدبر الامر یفصل الآیات),5 (یدبر الامر من‎ ‎السمأ الی ‏الارض)6 و… ما را به این نكته رهنمون می‌سازد كه تدبیر و آینده نگری از‏‎ ‎صفات قدسی و ربوبی حضرت حق است. این مهم با عقیده شیعه در ‏مسائل كلامی هم چون قضا و‏‎ ‎قدر, بدأ و دیگر مسائل بی ارتباط نیست‏‎.

 

ب) روایات: ائمه(ع) در گفتار و كردار‎ ‎این مسئله را تأكید كرده اند. حضرت ‏علی(ع) می‌فرماید: (اعقل الناس انظرهم فی‎ ‎العواقب; عاقل‌ترین مردم ‏كسی است كه نگاهش به عواقب امور بیشتر از دیگران‏‎ ‎باشد‎).

 

ج) ادعیه: در دعای معروف تحویل سال می‌خوانیم: (یا مدبر اللیل والنهار ‏یا‎ ‎محول الحول و الاحوال. همه این‌ها دلیل بر این است كه تعالیم اسلامی ‏به آینده نگری‎ ‎بسیار اهمیت داده است‎.

 

لزوم آینده نگری برای قشر جوان‏‎

پرهیاهوترین دوره عمر‎ ‎آدمی, ایام جوانی است. غلیان شهوت و تمایل به ‏جنس مخالف و… پرتگاه هایی هستند كه به‏‎ ‎شدت یك جوان را تهدید ‏می‌كنند. اگرچه راه مشخص است, ولی چاله و بلكه چاه‌های بسیاری, ‏هستی روحانی او را به خطر می‌اندازد. به طوری كه اگر به خود نیندیشد, ‏این‎ ‎مرغ ملكوتی سر از (بَلْ هُمْ اَضل)8 درمی آورد. این از یك سو و از ‏سوی دیگر ما باید‏‎ ‎این نكته را آویزه گوش خود قرار دهیم كه زندگی انسان ‏و به تعبیر دقیق‌تر عمر آدمی‎ ‎هم چون جاده‌های معمولی نیست كه یك ‏راننده بی تجربه بارها آن مسیر را طی كند تا‏‎ ‎بتواند مهارت پیدا كند و از ‏خطرات احتمالی در امان باشد. عمر هم چون آبی است كه فقط‏‎ ‎یك بار ‏روی زمین ریخته می‌شود.باید ببینیم كه آن را در گلستان می‌ریزیم یا‎ ‎خارستان‎!

آن چه ندارد عوض, ای هوشیار‏‎

عمر عزیـز است غنیمـت شمار

 

راه‌ها و موانع گسترش افق دید‎

بی شك چگونگی نگاه جوان به زندگی و این‏‎ ‎كه از كدام دریچه به روزگار ‏نظر كند, در اعمال و رفتار او تجلی پیدا می‌كند. در این‎ ‎طریق اموری ‏هست كه در تعالی بخشیدن به زاویه دید انسان, مؤثر و اموری دیگر نیز ‏مانع‎ ‎هستند. تفصیل مطلب را در ذیل بیان می‌كنیم‎.

 

الف) عوامل‎:

‎2. ‎مشورت‎: ‎انسان هیچ گاه به تنهایی نمی‌تواند با انبوه مشكلات دست ‏و پنجه نرم كند و در هیچ‎ ‎زمانی بی نیاز از یك مرشد و مشاوری مناسب ‏نیست. مولای متقیان علی(ع) می‌فرماید: (من‎ ‎استغنی بعقله ضلّ;10 ‏هركه به عقل خود اكتفا كند گم راه شود.) آری, به راستی گران‏‎ ‎بهاترین ‏كالاها (تجربه) با نازل‌ترین قیمت (یك خواهش) در دسترس تك تك افراد ‏بشر‎ ‎است, ولی كسی خواهان آن نیست‏‎.

 

ب) موانع‎:

 

2- عجله: ما بارها پیامدهای شتاب كردن در انجام كارها را در زندگی ‏خویش‎ ‎دیده ایم. عجله, عاقبت امور را تباه می‌كند. آیةاللّه مشكینی ‏‏(حفظه الله) عجله‎ ‎نكردن در كارها را از نتایج تدبیر می‌داند و می‌گوید: ‏‏یكی از نتایج تدبیر, عجله‎ ‎نكردن در اقدام به امور است; اگر وقتشان ‏نرسیده باشد.(12)

 

ثمرات آینده نگری‎

یكی از نویسندگان خطاب به خوانندگان چنین نوشته است‏‎:‎ تو, هم ‏می‌توانی ساخته تاریخ باشی و هم سازنده تاریخ, تا در كلاس تاریخ به ‏چه‎ ‎عنوان نشسته باشی; معلم یا شاگرد؟(13) آری, ما هم می‌توانیم ‏خمیری باشیم تا زمان به‏‎ ‎ما شكل دهد و هم می‌توانیم زمان را مسخر ‏خود كنیم و به آن حالت دهیم. شخص آینده نگر‎ ‎قطعاً در سر و سامان ‏بخشیدن به آینده از فردی كه فاقد چنین ارزشی است, موفق‌تر است‎. ‎آینده نگری غلبه بر مشكلات را آسان می‌كند‎.

همان طور كه می‌دانیم رفتار و كردار‎ ‎انسان بستگی به تصمیم گیری او ‏دارد. این همان معنای اختیار انسان است, اما سرچشمه و‎ ‎منشأ تصمیم ‏چیز دیگری است, كه روایت ذیل صریحاً آن را بیان می‌كند. (اصل العزم‎, ‎الحزم و ثمرته الظفر;14 اساس تصمیم و اراده, دوراندیشی و نتیجه آن ‏پیروزی است). به‎ ‎راستی كه درخت اراده ریشه در خاك دوراندیشی دارد, ‏كه اگر خاك مساعد و مناسبی باشد‏‎, ‎میوه‌های پیروزی یك به یك به بار ‏خواهند نشست‎.

از بزرگ‌ترین خطرات نبود آینده‎ ‎نگری, تحیر و ابهام است. شخصی كه آینده ‏نگر نیست, سرنوشت خویش را هم چون هیولایی‎ ‎تصور می‌كند كه به ‏انتظارش نشسته و می‌خواهد او را به كام خویش فرو برد. نداشتن‎ ‎بینشی گسترده و فراگیر, عاملی مهم در ایجاد مشكلات روانی هم چون ‏انزوا, عقده ای‎ ‎شدن, پرخاش گری است‏‎.‎

 

ملاك و معیار در آینده نگری‎

آینده نگری نیز مانند اكثر امور از قاعده‏‎ ‎خیرالامور اوسطها پیروی می‌كند. ‏مهم‌ترین ملاك در آینده نگری, اعتدال است. گاهی‎ ‎تأمل و به قول مردم ‏این پا و آن پا كردن, ناشی از ترس شخص از آینده می‌باشد. خارج‎ ‎شدن ‏از حد اعتدال, در آینده نگری آفاتی را نتیجه می‌دهد. گاهی انسان به ‏جای ترسیم‏‎ ‎آینده خویش, اسب خیال را زین كرده و به (ناكجا آباد) ‏می‌رود. به یقین آینده نگری با‏‎ ‎خیال بافی دو چیز متفاوت است, ولی ‏گاهی امر بر انسان مشتبه می‌شود. خیال بافی از‏‎ ‎ترس درونی شخص ‏نشأت می‌گیرد. امام حسن عسكری(ع) می‌فرماید: انّ… للحزم مقداراً ‏فان‎ ‎زاد علیه فهو جبن;15 دوراندیشی حد و مرزی دارد كه اگر از این ‏محدوده خارج شود, ترس‎ ‎است‎.

از دیگر آفات آینده نگری, (به فعل نرساندن برنامه ریزی ها) است. توجه به‎ ‎این نكته ضروری است كه صِرف آینده نگری ارزشی ندارد, بلكه عمل به آن ‏و یافتن راه حل‌های مناسب و رفع موانع و مشكلات است كه آینده نگری ‏را عینیت می‌بخشد و نتیجه آن را‎ ‎تضمین می‌كند. اگر آینده نگری طبق ‏معیارهای اسلامی نباشد, پیامدهای نامناسبی را‏‎ ‎خواهد داشت, تا جایی ‏كه می‌تواند سبب هلاكت فرد باشد. امام علی(ع) می‌فرماید: من‎ ‎سأ ‏تدبیره كان هلاكه فی تدبیره;16 هركه دوراندیشی صحیحی نداشت, ‏هلاكتش در تدبیرش‎ ‎است‎.‎

محمد نیازی‎ ‎


منابع‎:‎
  • ‎غررالحكم و دررالكلم,ج1‏‎ ‎
  • ‎جلوه‌های حكمت,ص474‏‎ ‎
  • ‎چشم دل,جواد محدثی,ص78‏‎ ‎
  • ‎تفسیر نمونه,ص230ج8‏‎ ‎
  • ‎‎جلوه‌های حكمت,ص143‏‎ ‎
  • ‎میزان الحكمه,[2‏‎ ‎

 

پاورقیها‎:‎

‎1‎ـ غررالحكم و دررالكلم, ج1, باب الدال‎. ‎

‎2‎ـ تفسیر نمونه, ج8, ص230‏‎. ‎

‎3‎ـ غررالحكم و دررالكلم,همان, باب الحأ‎. ‎

‎4‎ـ یونس (10) آیه 3‏‎. ‎

‎5‎ـ همان, آیه 31‏‎. ‎

‎6‎ـ سجده (32) آیه 5‏‎. ‎

‎7‎ـ میزان الحكمه, ج2, باب (الحزم‎). ‎

‎8‎ـ قسمتی از آیه 179 از سوره مباركه اعراف می‌باشد; یعنی آن‌ها حتی از ‏چهارپایان‎ ‎هم گم راه ترند‎. ‎

‎9‎ـ جلوه‌های حكمت, ص474‏‎. ‎

‎10‎ـ غررالحكم و دررالكلم, باب الشین‎. ‎

‎11‎ـ جلوه‌های حكمت‎, ‎ص143‏‎. ‎

‎12‎ـ (ثم ان من نتائج التدبر عدم تعجیله فی الاقدام لو لم یخل وقته‏‎). ‎

‎13‎ـ جواد محدثی, چشم دل, ص78‏‎. ‎

‎14‎ـ جلوه‌های حكمت, ص400‏‎. ‎

‎15‎ـ میزان الحكمه, همان‎. ‎

‎16‎ـ غررالحكم و دررالكلم, همان‎. ‎

منبع: تبیان

1- جهل: سرچشمه جهل انسان می‌تواند‎ ‎اموری هم چون بی تجربگی, ‏عبرت نگرفتن از حوادث, مشورت نكردن و… باشد. جهل, پرده ای‎ ‎در مقابل ‏چشمان فرد آینده نگر می‌افكند و او را به شخصی كوته بین مبدّل ‏می‌كند‎. ‎بالاترین نوع جهل, جهل به نفس است. شخصی كه ‏استعدادهای خویش را نمی‌شناسد, چگونه می‌تواند راه صحیح را برگزیند. ‏امام علی(ع) می‌فرمایند: (اعظم الجهل, جهل الانسان امر‎ ‎نفسه).11‏‎ ‎1. ‎تفكر: همان طور كه‎ ‎سابق گفتیم, عقل و فكر, وجه تمایز انسان از ‏سایر مخلوقات است. تفكر, فانوس و بلكه‎ ‎چراغ منوری در میان ‏تاریكی‌های زمان است. امیر بیان در این زمینه می‌فرماید: (طول‎ ‎التفكیر ‏یصلح عواقب التدبیر;9 اندیشیدن طولانی, آینده نگری‌ها را سامان ‏می‌بخشد‎). ‎این حدیث شریف رابطه تنگاتنگ تفكر و تدبیر را به صراحت ‏بیان می‌كند‎.

Search engines optiomization
سه شنبه 20 شهریور 1397 05:48 ب.ظ
Heya i am for the first time here. I came across this board and I in finding It really helpful
& it helped me out a lot. I'm hoping to provide one thing back and help others like you helped me.
viagra kopen In Rotterdam
پنجشنبه 14 تیر 1397 01:13 ب.ظ
Hі there it's me, Ӏ am alѕο visiting tһis website regularly,
thіѕ web site is truly nice and the visitors aree actᥙally sharing fastidious tһoughts.
Stone janah
دوشنبه 11 تیر 1397 01:15 ق.ظ
Attractive sectiοn of content. I simply stumbled upon yoᥙr website andd іn accession capital tо ѕay that I acquire аctually
enjoyed account oսr weblog posts. Anyway I'll be subscribing іn youг
feeds and even I achievement yοu get admission to persistently rapidly.
rodd
دوشنبه 4 تیر 1397 02:06 ق.ظ
Havе youu evеr cⲟnsidered creating an ebook ߋr guest authoring
օn othеr blogs? I have a blog baserd оn the same subjects yoou discuss аnd wouⅼd reaⅼly like to
ave yoou shawre ѕome stories/іnformation. I know my subscribers woսld
vɑlue your worк. Ιf you аre even remotely inteгested,
feel free to shoot me an e mail.
Reuben
یکشنبه 27 خرداد 1397 07:47 ق.ظ
Everything іѕ very oρen with a гeally cⅼear
clarification of the challenges. It was really informative.
Υoսr website is extremely helpful. Thank you fοr sharing!
Tome
شنبه 26 خرداد 1397 08:45 ب.ظ
Hɑving reаd thіs Ι beliеved it waѕ extremely informative.Ӏ appreciаte
yyou takіng the time and energy to рut this article tоgether.
I oncе agqin fіnd myself personally spending а signifiant amount of time both reading and posting
comments. Вut ѕo whɑt, іt ᴡas stilⅼ worthwhile!
4 rx
پنجشنبه 27 اردیبهشت 1397 09:40 ب.ظ
My brother suggested I would possibly like this blog.
He was entirely right. This put up actually made my day.

You can not consider simply how much time I had spent for this info!

Thank you!
Mohamed
پنجشنبه 27 اردیبهشت 1397 02:33 ق.ظ
Thanks for every other fantastic post. The place
else may just anybody get that kind of informattion in such
a perfect means of writing? I've a presentation next week, and I'm at the searh for such information.
Eye Lashes
جمعه 21 اردیبهشت 1397 10:42 ب.ظ
hey there andd thank you for your iinfo – I've certainly picked up anything new from right here.
I did howevsr expertise some technical issues using this site, since I experienced to reload the website
a lot of times previous to I could get it to load
correctly. I had been wondering if your hosting iss
OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times
will sometimes affect your pplacement in google and could damage your
quality score if advertising and arketing wit Adwords.

Well I am adding this RSS to my e-mail aand can look out for a lot more of your respective exciting
content. Ensure that youu update this again very soon.
depforce ayurvedic medicine
جمعه 31 فروردین 1397 10:45 ب.ظ
If youu desire to obtain a gkod deal from this paragrapph the
you have to apply these techniques to your won web site.
Amir Ali
یکشنبه 26 فروردین 1397 12:07 ب.ظ
Hello, its good piece of writing ɑbout media print, we all understand media іѕ ɑ impressive
source ⲟf іnformation.
getroman review
جمعه 24 فروردین 1397 04:48 ق.ظ
Ι ѡill rіght away snatch your rss aѕ I can not in finding yοur e-mail subscription hyperlink օr newsletter service.
Ⅾo yօu've any? Please permit me realize sօ that I
mаy jսst subscribe. Thanks.
buy viagra super active online
پنجشنبه 23 فروردین 1397 10:42 ق.ظ
Quality articles iѕ thе secret tߋ inteгest thе
viewers tⲟ go tо see the web page, that's what this
web page is providing.
Manar ahmed
شنبه 18 فروردین 1397 05:28 ب.ظ
Today, I went to the beach front with my children. I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said "You can hear the ocean if you put this to your ear."
She put the shell to her ear and screamed. There was a
hermit crab inside and it pinched her ear. She never wants to go
back! LoL I know this is completely off topic but I had to tell
someone!
Aly johnson
شنبه 11 فروردین 1397 02:10 ب.ظ
After going over a handful of the articles on your web site, I honestly like your way of writing a blog.
I book-marked it to my bookmark webpage list and will be
checking back in the near future. Please visit myy web site as well and let me know what you
think.
pharmacy coupons
شنبه 11 فروردین 1397 05:55 ق.ظ
It is approⲣriate time to make some plans for the future ɑnd it's tіmе to bе happy.
Ι have reɑd this put up and if I maу јust I desire to
counsel you feԝ interesting issues or tips.

Peгhaps yоu cߋuld ѡrite neхt articles relating to tһis article.
Ӏ desire tо reаԀ mⲟre things abоut it!
mezo
سه شنبه 7 فروردین 1397 09:37 ق.ظ
Hi theгe just wantеd to gіve you ɑ Ƅrief heads
սⲣ and let yoᥙ кnow a feww of thе pictures aren't
loading correctly. Ι'm not sսre why but I think its a
linking issue. I've ried it in two dіfferent
browsers and both show thee same outcome.
jocuri cu mario
پنجشنبه 10 اسفند 1396 10:53 ب.ظ
من برای کمی مقالات با کیفیت بالا یا پست های وبلاگ در این مورد کمی کاوش کرده ام
از خانه کاوش در یاهو در نهایت بر روی این وب سایت تکان خورد.
خواندن این اطلاعات بنابراین من خوشحال می گویم که من احساس بسیار عجیب و غریبی داشتم که به آنچه من نیاز داشتم رسیدم.
من بدون شک مطمئن نیستم که انجام شود
این سایت را از ذهن خود بیرون کنید و به طور منظم نگاهی بیندازید.
maiden legacy of the beast hack
جمعه 4 اسفند 1396 08:38 ب.ظ
این طراحی باور نکردنی است! مطمئنا شما
می دانید که چگونه خواننده را سرگرم نگه دارید بین شوخ طبعی و فیلمهایتان، تقریبا برای شروع حرکت کردم
وبلاگ من (خوب، تقریبا... هاها!) کار عالی.

من واقعا از آنچه شما باید گفته اید، لذت بردم، و بیشتر از آن، چگونه آن را ارائه دادید.
بیش از حد سرد!
livejasmin private hack
جمعه 4 اسفند 1396 04:45 ق.ظ
سلام فقط می خواستم به شما سرعتی سریع بدهم به نظر می رسد کلمات در محتوای شما از صفحه نمایش در اپرا خارج می شوند.

من مطمئن نیستم که آیا این یک مسئله قالببندی یا چیزی است که باید انجام شود
با سازگاری مرورگر، اما فکر کردم که می خواهم پست بگذارم تا بفهمم.
اما طراحی عالی به نظر می آید! امیدوارم مشکل رو پیدا کنید
به زودی حل شد کودوس
budtrader
سه شنبه 1 اسفند 1396 01:05 ق.ظ
سلام! من در حال کار در حال مرور وبلاگ خود را از آیفون 3gs جدید من!
فقط می خواستم بگم دوست دارم وبلاگت را بخوانم و منتظر تمام پست های شما باشم!
نگه داشتن کار فوق العاده!
darkness reborn cheats
یکشنبه 15 بهمن 1396 05:13 ب.ظ
من واقعا خوشحالم که در این پست های وبلاگ مشاهده می کنم
که شامل بسیاری از حقایق مفید است، با تشکر برای ارائه چنین اطلاعاتی.
Free Nintendo
جمعه 24 آذر 1396 06:28 ب.ظ
سلام، همه چیز در اینجا به صدا در می آید و البته همه اطلاعات را به اشتراک می گذارند، که در واقع خوب است، نوشتن ادامه دارد.
free gems clash royale
جمعه 17 آذر 1396 01:41 ق.ظ
شریک زندگی من و من در اینجا متفاوت است
صفحه و فکر من باید چیزها را بررسی کنید. من دوست دارم آنچه را که می بینم، بنابراین فقط دارم
شما را دنبال می کند. منتظر ماندگاری روی صفحه وب خود باشید.
imvu credits
دوشنبه 13 آذر 1396 09:44 ب.ظ
آیا سایت شما صفحه تماس دارد؟ من زمان دشوار پیدا کردن آن را دارم، اما من می خواهم به شما یک ایمیل بفرستم.
من برخی از ایده های خلاقانه برای وبلاگ شما داشته ام
علاقه مند به شنیدن در هر صورت، وبلاگ بزرگ و من منتظر دیدن آن در طول زمان توسعه.
Nintendo Switch
سه شنبه 7 آذر 1396 09:59 ب.ظ
چه کسی همه چیز را میبیند، اولین بار من یک دیدار سریع است
در این صفحه وب، و بخش نوشتن واقعا در حمایت از من مفید است، نگه داشتن این ارسال
پست ها.
cam4 tokens generator v5.5
دوشنبه 6 آذر 1396 09:37 ب.ظ
من آن را دوست دارم زمانی که مردمی می آیند و نظرات را به اشتراک می گذارند.

وب سایت عالی، کار خوب را ادامه دهید!
medicare supplemental insurance plans
جمعه 3 آذر 1396 06:30 ب.ظ
وای، طرح وبلاگ عالی! چقدر سابقه بلاگ نویسی دارید؟
شما وبلاگ نویسی را آسان کردی. نگاه کلی وب سایت شما
سایت فوق العاده است، و همچنین محتوای!
is psychic real
سه شنبه 30 آبان 1396 07:53 ب.ظ
با تشکر از نگارش شیوای شما. این در واقع یک بود
حساب آن سرگرمی نگاهی به پیشرفت به مراتب افزون تر از شما لذت برده!
با این حال، چگونه می توانیم ارتباط برقرار کنیم؟
std testing price
جمعه 19 آبان 1396 07:43 ب.ظ
ضرب و شتم عالی من می خواهم زمانی که وب سایت خود را اصلاح می کنید، شاگردی کنم، چگونه
آیا می توانم برای یک وب سایت وبلاگ بسازم؟ حساب
به من یک قرارداد قابل قبول کمک کرد. من کمی از این بوده ام
پخش شما مفهوم روشن روشن را ارائه داد
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30